حال اگر بگويى : بنا بر آنچه گذشت ، خطاب به ( الذين آمنوا ) مختص به عده خاصى شد ، يعنى آن عده از مسلمانان كه در زمان رسول خدا ( ص ) بودند ، و حال آنكه همه علماء و مخصوصا آن عده كه اين گونه خطابها را بنحو قضيه حقيقيه معنا مىكنند ، مىگويند : خطابهاى قرآن كريم مخصوص بمردم يك عصر نيست ، و تنها متوجه حاضران در عصر رسول خدا ( ص ) نميباشد ، بلكه همه را تا روز قيامت به يك جور شامل مىشود . در جواب مىگوييم : ما نيز نخواستيم بگوئيم : كه تكاليفى كه در اين گونه خطابها هست ، تنها متوجه معاصرين رسول خدا ( ص ) است ، بلكه خواستيم بگوئيم : آن لحن احترامآميزى كه در اين گونه خطابها هست ، مخصوص ايشانست ، و اما تكليفى كه در آنها است ، وسعت و تنگى آن اسباب ديگرى دارد ، غير آن اسباب كه سعه و ضيق خطاب را باعث مىشود ، هم چنان كه آن تكاليفى كه بدون خطاب ( يا ايها الذين آمنوا ) بيان شده ، وسيع است ، و اختصاصى به يك عصر و دو عصر ندارد . پس بنا بر اين قرار گرفتن جمله : ( يا ايها الذين آمنوا ) ، در اول يك آيه ، مانند جمله : ( يا ايها النبى ) ، و جمله ( يا ايها الرسول ) ، بر اساس تشريف و احترام است ، و منافاتى با عموميت تكليف ، و سعه معنا و مراد آن ندارد ، بلكه در عين اينكه بعنوان احترام روى سخن بايشان كرده ، لفظ ( الذين آمنوا ) مطلق است ، و در صورت وجود قرينه عموميت دارند كان ايمان را تا روز قيامت شامل مىشود ، مانند آيه : ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ، ثُمَّ كَفَرُوا ، ثُمَّ آمَنُوا ، ثُمَّ كَفَرُوا ، ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً ، لَمْ يَكُنِ اللَّه لِيَغْفِرَ لَهُمْ ، كسانى كه ايمان آورده ، و سپس كفر ورزيدند ، و دوباره ايمان آوردند ، و باز كفر ورزيدند ، و اين بار بر كفر خود افزودند ، خدا هرگز ايشان را نمىآمرزد ) « 1 » ، و آيه : ( وَما أَنَا بِطارِدِ الَّذِينَ آمَنُوا ، إِنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ ، من هرگز كسانى را كه ايمان آورده‌اند از خود نمىرانم ، چون ايشان پروردگار خود را ديدار مىكنند ) ، كه حكايت كلام نوح ع است « 2 » . * ( ( لا تَقُولُوا راعِنا وَقُولُوا انْظُرْنا ) ) * الخ ، يعنى بجاى ( راعنا ) بگوئيد : ( انظرنا ) ، كه اگر چنين نكنيد همين خود كفرى است از شما ، و كافران عذابى دردناك دارند ، پس در اين آيه نهى شديدى شده از گفتن كلمه ( راعنا ) ، و اين كلمه را آيه اى ديگر تا حدى معنا كرده ، مىفرمايد : ( مِنَ الَّذِينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِه ، وَيَقُولُونَ سَمِعْنا وَعَصَيْنا ، وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ ، وَراعِنا ، لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ ، وَطَعْناً فِي الدِّينِ ) ، « 3 » كه از آن بدست مىآيد : اين كلمه در بين يهوديان يك قسم نفرين و فحش بوده ، و معنايش ( بشنو خدا تو را كر كند ) بوده است ، اتفاقا مسلمانان وقتى كلام رسول خدا را

--> 1 - سوره نساء آيه 137 2 - سوره هود آيه 29 3 - سوره نساء آيه 46